Competentieontwikkeling voor Agile ICT-professionals

Simone Molenaar, Programme manager van o.a. de Masterclass Requirements Engineering, de cursus facilitatievaardigheden en de Masterclass Effective Interaction for IT Architects.

Voor een ICT- professional worden goede sociale en communicatieve
vaardigheden steeds belangrijker. De tijden dat een ontwikkelaar niets
met de eindgebruiker te maken had lijken door de opkomst van ‘agile’
werkmethoden definitief voorbij.

Verder betekent de uitbesteding van programmeeractiviteiten naar lagelonenlanden dat het werk dat hier overblijft een verschuiving zal laten zien naar consultancy en ontwerp- en analyseactiviteiten, met meer face-to-face contact met de klant. Ook zal er toenemende behoefte bestaan aan ICT-ers die kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van innovatieve ICT-oplossingen. Deze ontwikkelingen hebben tot gevolg dat er nieuwe functie-eisen aan ICT-ers worden gesteld. In dit artikel gaan wij vooral in op het belang van het ontwikkelen van goede communicatieve technieken en vaardigheden om employability te verhogen. Hoe kan een organisatie hieraan bijdragen en wat kan de ICT-er zelf ondernemen?

Tot voor kort had een ICT-er genoeg aan zijn vakkennis. Bij het ontwikkelen en ontwerpen van nieuwe software of systemen, of het oplossen van technische IT-problemen had hij vaak geen direct contact met de wensen van opdrachtgevers en van gebruikers, en bovendien: de kosten waren niet zijn zaak. Hij was aangenomen voor zijn vakkennis en daar werd een beroep op gedaan. Tijden veranderen, en er wordt meer gevraagd van de ICT-professional. Hij moet goed kunnen communiceren, kunnen praten met belanghebbenden en gebruikers, wensen vastleggen en deze doorvertalen. Daarnaast moet hij (of zij) vaker in een team werken. Hij moet zijn mening kunnen uiten maar moet ook in staat zijn om te kunnen luisteren naar meningen van anderen.

Deze ontwikkeling hangt nauw samen met nieuwe manieren van werken in de automatisering. Kijken we naar het ontwikkelen van software, dan zien we steeds vaker dat opdrachtgevers wensen dat er gewerkt wordt met een ‘agile’ softwareontwikkelmethode.

In ‘Agile Software Development’ staat de mens veel meer centraal. De eindgebruiker heeft namelijk een veel grotere rol en kan gedurende de verschillende iteraties in het ontwikkelproces het resultaat beïnvloeden. Gedurende het ontwikkelproces wordt de software steeds in workshops met de klant afgestemd.

Een ander aspect waar de moderne ICT-er mee te maken krijgt, is dat bedrijven steeds financieel bewuster zijn en worden. Er wordt nagedacht over de keuze tussen inkoop van software en zelf bouwen. “Gaan we systemen in-house beheren of is outsourcen op termijn voordeliger?”; vragen waarbij het financiële aspect een grote rol speelt. Aan een ICT-er kan worden gevraagd om een kostenanalyse of een risicoanalyse te maken. Zonder verder in te gaan op de vaardigheden die dit vereist, lijkt het wel vast te staan dat het outsourcen van het ontwikkelen van software grote implicaties heeft voor de traditionele rol van programmeurs en ontwikkelaars. De ICT-er in Nederland zal steeds meer een tussenpersoon worden tussen klant en ontwikkelaar . Dit vereist inzicht in de bedrijfsprocessen van de klant, de wensen van de klant en het nemen van verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de opgeleverde software. Daarnaast moet de ICT-er leren een goede opdrachtgever te zijn voor de ontwikkelaar in het buitenland.

Het wordt steeds belangrijker dat de eisen aan een systeem op professionelere wijze worden gevonden en vastgelegd. In vaktermen: het requirements-proces moet beter. Klanten in Nederland moeten het gevoel behouden dat een ICT-er hier hen beter begrijpt dan een ontwikkelaar ver weg. De ICT-er moet de business-processen van de klant kunnen analyseren. Deze belangrijke innovatie zal komen van ICT-ers die - afgezien van het feit dat zij beschikken over uitstekende vakkennis - in staat zijn te begrijpen welke veranderingen er precies nodig zijn, zowel qua vaardigheden als wat betreft functionaliteit. Zowel de werkgevers als de ICT-ers zelf hebben hier een verantwoordelijkheid om de noodzakelijke veranderingen te bewerkstelligen.

Dit is niet altijd een gemakkelijke opgave. Vastgeroeste gewoontes moeten worden doorbroken, ondernemingszin en betrokkenheid zijn noodzakelijke attitudes voor het bewerkstelligen van verandering. Een werkgever zal te maken krijgen met weerstand: “Het ging toch goed zoals we het deden?”. Voor de wat oudere ICT-er kan de omschakeling het moeilijkst zijn. Motivatie en bereidheid zullen eerder worden bereikt wanneer de werknemer weet waarom hij het doet. Voor de een zal dan meespelen dat hij bij doorgroei meer bevrediging in zijn werk zal vinden, bij de ander zal financiële beloning meespelen. Pas als de medewerker, om welke reden dan ook, de motivatie en bereidheid heeft, is hij in staat om nieuwe kennis en vaardigheden op te doen en ze daadwerkelijk toe te passen in zijn dagelijkse praktijk.