Leiderschap en Strategisch Opereren in de Public Health


Leiderschap en strategisch opereren in de public health zijn van wezenlijk belang om dit boeiende, maar ook uitermate complexe werkterrein goed en volledig tot zijn recht te laten komen. De public health verdient veel meer waardering dan ze op dit moment krijgt. De (toekomstige) sleutelfiguren in de public health dienen de wegen te vinden om deze erkenning ook daadwerkelijk te krijgen.

Public health


De openbare gezondheidszorg/ public health is een zeer bijzonder onderdeel van de Nederlandse gezondheidszorg. In de public health komen gezondheid en maatschappelijke vraagstukken samen. Niet zozeer de individuele cliënt maar de collectieve gezondheid staat centraal. Het gaat in de eerste plaats niet om het behandelen van ziekte(n), maar om het bevorderen, bewaken en beschermen van de (volks)gezondheid. Dit maakt dat beleidsmakers en professionals in public health zich niet alleen richten op de gezondheidszorg maar ook op alle andere beleidsterreinen die van invloed (kunnen) zijn op de volksgezondheid.

De public health is door zijn veelzijdigheid uitermate boeiend en uitdagend. Infectieziektenbestrijding, medische milieukunde, jeugdgezondheidszorg, forensische geneeskunde, sociaal medische advisering, gezondheidsvoorlichting, preventie, epidemiologie, geestelijke gezondheid, geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen, de zorgverzekering, etc. zijn allemaal aspecten van public health. De meeste gezondheidswinst is nog altijd te behalen door investering in deze tak van de gezondheidszorg.

Beleidsterrein in ontwikkeling


Hoewel de public health ten opzichte van de totale gezondheidszorg klein in omvang en financiën is, kent deze tak wel een grote verscheidenheid aan specialismen en professionals.
Door de breedte en de verscheidenheid aan betrokken partijen, organisaties, professionals, en belanghebbenden is de public health ook een complexe sector. Bovendien bestaan er binnen de public health verschillende stromingen en kunnen opvattingen verdeeld zijn en belangen uiteenlopen.

Kenmerkend aan public health is de directe invloed van het openbaar bestuur, zowel op landelijk (rijksoverheid) als op lokaal (gemeenten) niveau. Bijzondere aandacht verdient de niet-vanzelfsprekende relatie tussen openbaar bestuur en professionals.

Public health is een politiek gevoelig beleidsterrein. Opvallend is dat bepaalde onderwerpen, gebeurtenissen (incidenten) met betrekking tot de public health opeens van groots politiek en maatschappelijk belang kunnen zijn (bodemvervuiling, rampenbestrijding, vogelgriep, overgewicht, etc.). Dit maakt het public health werkterrein onvoorspelbaar en weerbarstig.
Tegelijkertijd staat de public health in zijn geheel als “bedrijfstak” nog niet zo hoog op de politieke agenda. Hoewel de politieke aandacht en relevantie wel langzaam groeiende is, verdient de public health nog veel meer politieke steun en erkenning, ook in termen van onderzoek, onderwijs, financiën, vernieuwing, uitvoeringskracht, etc.

Veel activiteiten binnen de public health worden voor de buitenwereld vrijwel onzichtbaar en geruisloos uitgevoerd. Gezondheidseffecten treden pas in de loop van de jaren op; er is vaak geen sprake van “instant-succes”. Vrijwel niemand staat er bij stil dat er in iedere gezondheidsregio in Nederland een dagelijkse inzet en inspanning wordt geleverd om de gezondheid van de bevolking in Nederland te bewaken, te beschermen en te bevorderen.
Enerzijds hoort dit ook zo. Immers, als de public health taken goed worden uitgevoerd is er “niets aan de hand” en is de gezondheidstoestand van onze bevolking onveranderd goed.
Anderzijds is het ook nog vrij ongebruikelijk om als public health sector op de voorgrond te treden, je meerwaarde te tonen en je erkenning af te dwingen.

Master of Public Health


Hoewel de public health een sector is met veel potentie dient zij zich verder te ontwikkelen om in de komende jaren echt gezien en gehoord te worden. Deze ontwikkeling begint bij competente strategische leiders. De public health vraagt om leiderschap en strategisch opereren; leiders met visie, leiders met initiatief, leiders die de regie willen nemen en houden en die in staat zijn een breed draagvlak te creëren. Toekomstige strategisch leiders in de public health moeten zich makkelijk kunnen bewegen in het brede, complexe en politieke veld. Zij zullen in staat moeten zijn om de vele belangen en invloeden af te wegen en samen te brengen en te vertalen in goed onderbouwde beleidsvoorstellen en effectieve interventies. Zij zullen vernieuwingen binnen de public health op gang moeten kunnen brengen en ondersteunen en kunnen zorgdragen voor structurele inbedding en zichtbare resultaten. Zij zullen meer “smoel” moeten geven aan de public health.

Dit vraagt om strategisch leiderschap op alle niveau’s binnen de public health: lokaal, regionaal en landelijk, maar ook op afdelingsniveau, organisatieniveau en ketenniveau. Deze kennis kan worden verkregen door de opleiding Master of Public Health (MPH), aangeboden door diverse universiteiten en opleidingsinstituten in Nederland, waaronder de NSPOH.
De opleiding Master of Public Health is gericht op die mensen die al enige tijd werkzaam zijn binnen de public health en de ambitie hebben om zichzelf en de public health naar een hoger niveau te tillen. Vanuit de gedachte dat (toekomstige) strategische leiders in de public health een goed zelflerend vermogen hebben, neemt action learning dan ook een belangrijke plaats in MPH. De MPH leidt op tot stuurders en vernieuwers in de public health, met bijzondere aandacht voor strategisch opereren in de politiek en in een bestuurlijke context, evidence based werken, innoveren en implementeren van vernieuwingen en leidinggeven en sturen op resultaat.