Doe ik wat ik wil of sta ik stil?

Psycholoog Anoek Gerlings is senior trainer en inhoudelijk verantwoordelijk voor de business unit Persoonlijke Ontwikkeling bij Van Harte & Lingsma, bureau voor training, coaching en advies.

Gaan voor je doel, jezelf blijven ontwikkelen, vooral niet stilstaan. En toch ook gelukkig zijn met waar je al bent. Met deze schijnbare tegenstrijdigheden worstelden veel deelnemers in haar trainingen, zo ontdekte Anoek Gerlings, trainer bij Van Harte & Lingsma. Ze ontwikkelde daarom een workshop waarin wordt ingegaan op de balans tussen ambitie en, “bijna een vies woord”, tevredenheid. Aan bod komt onder meer het onderscheiden van willen en moeten. “In dat verschil ligt de sleutel.”

“In deze tijd wordt gesteld dat je moet doen wat je echt wilt. Het is een soort luxe, maar het geeft ook onzekerheid. Want wie weet er nou echt precies wat-ie wil?” gaat psychologe Anoek Gerlings van start. De ervaringen die ze opdeed in diverse trainingen van Van Harte & Lingsma verwerkte ze in de workshop ‘Doe ik wat ik wil of sta ik stil?’. In anderhalf uur laat ze deelnemers nadenken over een diepe wens en, minstens zo belangrijk, over wat hen tegenhoudt om deze te realiseren. “Het gaat om iets wat je al heel lang hebt willen doen en waar je niet aan toekomt. De grote vraag is: waaróm doe je het niet?”

Taboe

“Veel mensen zijn bezig met de vraag: wat wil ik eigenlijk? Doe ik wat ik echt wil?”, vertelt Gerlings. Ze signaleert ook een druk om ‘iets’ te willen. “Laatst had ik in een van mijn trainingen een deelnemer die aangaf heel tevreden te zijn. De rest van groep, inclusief mezelf, twijfelde meteen: kan dit waar zijn? Toch vond ik het ook een verademing. Tevredenheid lijkt bijna een vies woord.” Het lijkt alsof er een taboe rust op “stilstaan”, concludeert Gerlings. Het is geoorloofd om een sabbatical te nemen, maar wat ga je dan doen? Hard nadenken wat je wilt! Ik ben vóór bewuste keuzes en vóór ontwikkeling, maar het is niet reëel als mensen vinden dat ze moeten doen wat ze willen.”

Training

Grote vraag is natuurlijk: hoe weet je wat je wilt? “Je voelt het in je lijf als je daar de tijd voor neemt”, zegt Gerlings. Ze noemt als voorbeeld de training ‘De Kern’ waar mensen terugkeren naar hun eigen waarden. “Voor sommigen is dat een hele weg, maar je vóelt het als je weer energie krijgt. En anderen merken het ook. Dan weet je: dit is iets wat ik wil.” Overigens komt in alle trainingen van Van Harte & Lingsma de vraag ‘wat wil ik echt’ terug. Of het nu gaat om het verbeteren van persoonlijke effectiviteit, hervinden van bezieling of balans in werk en leven, effectiever profileren of om leiderschapstrainingen, waarin aandacht voor authenticiteit is. Het komt voort uit de persoonsgerichte aanpak van Van Harte & Lingsma, die pittig en confronterend kan zijn. “Maar op die manier maakt een deelnemer het geleerde zich echt eigen. Blijvend. En daar heeft ook een werkgever het meeste aan”, stelt Gerlings. “Mensen zijn wel eens bang om erachter te komen wat ze echt willen omdat, denken ze, hun baas dan boos wordt. Onze ervaring is dat leidinggevenden juist blij worden als medewerkers weten wat ze willen. Dan werken ze beter en zijn ze meer tevreden.”

Fantaseren

Wat houdt je nu eigenlijk tegen om te doen wat je wilt? “Vraag aan iemand die jij vertrouwt: wat denk jij dat ik écht wil? Waarin zie jij mij plezier hebben? En wat houdt mij tegen?”, suggereert Gerlings. Feedback van een ander werkt als eye-opener. “Moedig die persoon aan zín fantasie te gebruiken. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar vaak hoor je boeiende dingen om over na te denken.” En uiteindelijk gaat het bij veel mensen over dezelfde belemmeringen, vertelt Gerlings. “We stellen te hoge eisen aan onszelf of aan de omgeving, of zijn bang dat iets (weer) niet lukt of te veel moeite en frustratie gaat kosten.” Dat illustreert ze met twee voorbeelden uit de workshop: “Iemand wilde mediteren, maar dan wel meteen dagelijks, wat niet lukte. Een ander wilde een boek schrijven, maar had voor zichzelf bepaald dat het uniek moet zijn.” Daarmee komt ze op een belangrijk punt: vaak liggen ‘willen’ en ‘moeten’ dicht bij elkaar. “Daar ligt een sleutel. Vaak denk je dat je iets wilt, terwijl je vind dat je het moet. Wat ik bijvoorbeeld vaak hoor in trainingen is dat deelnemers in hun hoofd hebben bepaald dat ze vóór hun 35e manager moeten zijn. Móeten. Het eerste wat je dus uit te vogelen hebt: wil ik het nou? Of moet ik het? En moet ik het dan van mezelf of van een ander?”

Bewust

Door er net even anders tegen aan te kijken, wordt duidelijk hoe jezelf vastzet. “Dan kun je ook nagaan hoe je jezelf weer in beweging krijgt. Dat heet effectiever denken: je gedachten realistisch maken en accepteren dat iets soms pijn en moeite kost, of niet meteen of misschien nooit realiseerbaar is.” Het geeft energie als je je bewust wordt van keuzes, inclusief de beperkingen, en erachter kan staan, aldus Gerlings. “Ik geloof niet dat je een sluitend antwoord moet hebben op: doe ik wat ik wil of sta ik stil?” De vraag is vooral bedoeld om je gedachten op gang te brengen, verduidelijkt ze. “Vervang om te beginnen in je taalgebruik ‘moeten’ eens door ‘willen’. En bedenk dan: wil ik het of moet ik het? Dat werkt al heel verhelderend.

Tekst: Jan Wolter Bijleveld